Yapay zekâ aramaları, yanıt motorları ve marka önerileri için temel kavramlar.

Alıcı soruları (prompt seti)

Alıcı soruları, potansiyel bir müşterinin satın alma araştırması sırasında bir yapay zekâ asistanına doğal dille sorduğu sorulardır. Prompt seti ise bir ekibin düzenli olarak ölçtüğü bu tür soruların sabit listesidir.

Anılma ve önerilme

Anılma (mention), yanıtın markanın adını vermesidir; önerilme (recommendation) ise yanıtın markayı alıcının belirttiği ihtiyaç için makul bir seçenek olarak sunmasıdır. Her öneri bir anılmadır, ama pek çok anılma öneri değildir.

Entity (varlık)

Entity (varlık), arama motorlarının ve dil modellerinin nasıl yazılırsa yazılsın tek bir kavram olarak ele aldığı, ayırt edilebilir bir şeydir: bir şirket, ürün veya kişi gibi. Marka entity'si, bu anlamda şirketiniz ya da ürününüzdür.

Kaynak gösterimi (citation)

Yapay zekâ yanıtındaki kaynak gösterimi (citation), motorun yanıtın bir bölümünü desteklemek için kullandığı kaynağa verilen görünür bağlantı veya atıftır: numaralı bir dipnot, metin içi bir bağlantı ya da bir kaynak listesi gibi.

RAG (retrieval-augmented generation)

RAG (retrieval-augmented generation), bir dil modelinin önce web sayfaları gibi ilgili belgeleri bulup getirdiği, ardından yanıtını bu belgelere dayanarak yazdığı tekniktir. Grounding (temellendirme) ise yanıtı bu tür kaynaklara dayandırma fikridir.

Sıfır tıklamalı arama (zero-click search)

Sıfır tıklamalı arama, sonuç sayfası ya da bir yapay zekâ yanıtı soruyu zaten karşıladığı için kullanıcının hiçbir web sitesine tıklamadan bitirdiği aramadır.

Üretken motor optimizasyonu (GEO)

Üretken motor optimizasyonu (GEO), bir markanın içeriğinin ChatGPT, Perplexity, Gemini veya Google AI Overviews gibi üretken yapay zekâ sistemlerinin yazdığı yanıtlarda ne sıklıkla ve ne kadar doğru kullanıldığını iyileştirme pratiğidir.

Yanıt motoru

Yanıt motoru, bir soruyu yalnızca sıralı bir bağlantı listesiyle değil, çoğunlukla bir dil modelinin bulunan kaynaklardan ürettiği yazılı bir yanıtla karşılayan sistemdir.

Yanıt motoru optimizasyonu (AEO)

Yanıt motoru optimizasyonu (AEO), bir markanın yapay zekâ yanıt motorları tarafından kolayca bulunması, doğru anlaşılması ve kaynak gösterilmesi için yapılan çalışmadır. Amaç, markanın bağlantı listelerinin yanı sıra alıcıların okuduğu yanıtlarda da doğru biçimde yer almasıdır.

Yapay zekâ görünürlüğü

Yapay zekâ görünürlüğü, bir markanın yapay zekâ asistanlarının ve yapay zekâ destekli arama özelliklerinin yanıtlarında nasıl yer aldığıdır: alıcıların sorularında anılması, doğru tanımlanması, kaynak gösterilmesi ve önerilmesi.

AI Modu (Google AI Mode)

AI Mode, Türkçe arayüzdeki adıyla AI Modu, Google Arama'da soruları yapay zekâ destekli bir yanıtla karşılayan, ek sorular sorulmasına izin veren ve web'deki sayfalara bağlantı veren sohbet tarzı bir arama deneyimidir.

AI Overviews (AI Bakışı)

AI Overviews, Türkçe arayüzdeki adıyla AI Bakışı, Google Arama'nın bazı sorgularda sonuçlar arasında gösterdiği ve web'deki destekleyici sayfalara bağlantı veren yapay zekâ özetleridir.

ChatGPT search (ChatGPT web araması)

ChatGPT search, ChatGPT'nin web'de güncel bilgi aramasını ve kullandığı sayfalara bağlantı veren metin içi kaynak gösterimleriyle yanıt vermesini sağlayan özelliktir.

Perplexity

Perplexity, web'de gerçek zamanlı arama yapan ve kaynaklarına bağlantı veren numaralı kaynak gösterimleriyle, sohbet diliyle yanıt yazan bir yapay zekâ yanıt motorudur.

Google-Extended

Google-Extended, Google'ın bir siteden taradığı içeriğin gelecekteki Gemini modellerinin eğitiminde ve Gemini uygulamaları ile Vertex AI'daki yanıtların temellendirilmesinde kullanılıp kullanılamayacağını belirleyen robots.txt token'ıdır. Google Arama'yı etkilemez.

GPTBot

GPTBot, OpenAI'ın üretken yapay zekâ temel modellerini eğitmekte kullanılabilecek içerikleri toplayan web tarayıcısıdır. robots.txt'te GPTBot'u engellemek, sitenin içeriğinin bu eğitimde kullanılmaması gerektiğini bildirir.

llms.txt

llms.txt, bir web sitesinin kök dizininde (/llms.txt) yer alması önerilen ve yapay zekâ araçlarına sitenin kısa, seçilmiş bir özetini sunan Markdown dosyasıdır: sitenin adı, kısa bir açıklama ve en önemli sayfaların bağlantıları.

OAI-SearchBot

OAI-SearchBot, web sitelerini ChatGPT'nin arama özelliklerinde göstermek için kullanılan OpenAI tarayıcısıdır. OpenAI, bu botu engelleyen sitelerin ChatGPT arama yanıtlarında gösterilmediğini, ancak gezinme bağlantısı olarak görünebileceğini söylüyor.

Yapay zekâ tarayıcısı (AI crawler)

Yapay zekâ tarayıcısı, bir yapay zekâ ürünü için web sayfalarını çeken bottur: eğitim verisi toplamak, bir asistanın kaynak gösterebileceği bir dizin oluşturmak ya da bir kullanıcı istediğinde sayfayı anlık okumak için. Çoğu robots.txt'te user-agent adıyla yönetilir.

AI Share of Voice

RecoProof metriği

Bir markanın, kendisinin ve takip edilen rakiplerinin tüm anılmaları içindeki payıdır. AI Share of Voice (yapay zekâ ses payı), markanın anılmalarını, ölçülen yanıtlarda markanın ve takip edilen rakiplerinin toplam anılmalarına böler.

Citation Share

RecoProof metriği

Bir markanın kendi web sitesinin, yapay zekânın gösterdiği kanıtların ne sıklıkla parçası olduğunu gösterir. Citation Share (kaynak gösterim payı), markanın kendi sitesinden en az bir sayfayı kaynak gösteren uygun yanıtların payıdır.

Displacement Rate

RecoProof metriği

Marka önerilmezken takip edilen bir rakibin ne sıklıkla önerildiğini gösterir. Displacement Rate (yer kaptırma oranı), markanın önerilmediği ve önceden belirlenmiş ilgili rakiplerden en az birinin önerildiği uygun yanıtların payıdır.

Mention Rate

RecoProof metriği

Yapay zekânın bir markanın adını, bağlam ne olursa olsun, ne sıklıkla verdiğini gösterir. Mention Rate (anılma oranı), markayı önersin ya da önermesin, markanın adını veren uygun yanıtların payıdır.

Recommendation Gap

RecoProof metriği

Yapay zekânın bir markayı önermeden ne sıklıkla andığını gösterir. Recommendation Gap (öneri açığı), markanın adını verip onu önermeyen uygun yanıtların payıdır; dolayısıyla Mention Rate eksi Shortlist Share'e eşittir.

Shortlist Share

RecoProof metriği

Yapay zekânın bir markayı alıcının kısa listesine ne sıklıkla koyduğunu gösterir. Shortlist Share (kısa listeye girme oranı), marka adı içermeyen alıcı sorularına verilen, değerlendirmeye uygun yanıtlar içinde markayı öneren yanıtların payıdır.